Khoảnh khắc người lớn nhận ra mình đang bất lực trước chính đứa con của mình
Có một nỗi sợ rất âm thầm mà chỉ những người làm cha, làm mẹ mới hiểu. Không phải sợ con nghèo. Không phải sợ con thua kém. Mà là sợ nhìn con mỗi ngày một khác đi, mà mình không biết phải bắt đầu từ đâu để giúp.
Nguyễn Hồng Ngọc đã gặp rất nhiều cha mẹ như vậy trong hơn hai mươi năm làm nghề. Nhưng trước khi trở thành người được tìm đến, bà cũng từng đứng ở phía bên kia của câu hỏi: nếu con mình có vấn đề, mình sẽ làm gì, và mình đủ hiểu biết đến đâu để không làm mọi thứ tệ hơn?
Một người mẹ, trước khi là một chuyên gia
Sinh ra và lớn lên tại Thanh Hóa, Nguyễn Hồng Ngọc học tập, sinh sống và làm việc tại Hà Nội từ năm 1996. Con đường nghề nghiệp của bà gắn liền với tâm lý học, giáo dục và trẻ em, nhưng điều khiến bà đi rất sâu vào lĩnh vực này lại không bắt đầu từ bằng cấp.
Bà là một người mẹ có hai con. Và chính vai trò đó khiến bà không thể nhìn những vấn đề của trẻ chỉ bằng lý thuyết.
Có những nỗi lo mà chỉ khi làm cha mẹ, con người mới thực sự thấm. Khi con chậm nói hơn những đứa trẻ khác. Khi con thu mình lại trong thế giới riêng. Khi giáo viên gọi điện. Khi bác sĩ dùng những thuật ngữ mà người nghe không hiểu hết, nhưng đủ để hoang mang.
Rất nhiều cha mẹ trong những khoảnh khắc đó không cần một lời phán xét. Họ cần một người hiểu. Hiểu rằng họ không vô tâm. Hiểu rằng họ không bỏ mặc con. Hiểu rằng họ đang rối, đang sợ, và đang loay hoay trong một vùng xám không có bản đồ.
Khi kiến thức không đi cùng sự thấu hiểu, nó trở thành gánh nặng
Nguyễn Hồng Ngọc là Thạc sĩ Tâm lý học, với hơn 26 năm kinh nghiệm trong tư vấn tâm lý, giáo dục chuyên biệt và hướng nghiệp cho trẻ em. Nhưng nếu chỉ có học vị và năm tháng, bà đã không ở lại được lâu với nghề này.
Điều giữ bà ở lại là việc bà nhìn thấy một khoảng trống rất lớn: khoảng trống giữa kiến thức chuyên môn và đời sống thật của cha mẹ.
Rất nhiều phụ huynh từng nói với bà rằng họ đã đọc rất nhiều, tham gia nhiều hội nhóm, gặp nhiều chuyên gia. Nhưng càng nghe, họ càng rối. Mỗi người nói một kiểu. Mỗi phương pháp hứa hẹn một hướng. Và cuối cùng, người cha, người mẹ phải tự gánh lấy cảm giác mình đang làm sai, dù chưa kịp hiểu mình sai ở đâu.
Ở tầng đáy của câu chuyện này, vấn đề không nằm ở trẻ em. Nó nằm ở việc cha mẹ đang bị bỏ lại một mình trong vai trò mà họ không được đào tạo để làm.
Một công việc không cho phép làm qua loa
Nguyễn Hồng Ngọc chọn đi vào lĩnh vực tư vấn tâm lý và giáo dục chuyên biệt không phải vì đó là con đường dễ. Ngược lại, đây là một công việc đòi hỏi sự hiện diện rất cao, cả về trí tuệ lẫn cảm xúc.
Mỗi đứa trẻ là một thế giới khác nhau. Mỗi gia đình là một bối cảnh khác nhau. Không có công thức chung. Không có giải pháp nhanh. Và cũng không có chỗ cho sự hời hợt.
Trong suốt quá trình làm nghề, bà gặp những đứa trẻ tự kỷ, chậm nói, chậm phát triển trí tuệ, rối nhiễu tâm lý, tăng động giảm chú ý. Nhưng song song với đó, bà gặp những người lớn đang kiệt sức vì không biết phải làm gì tiếp theo.
Rất nhiều phụ huynh tìm đến bà trong trạng thái vừa hy vọng, vừa sợ hãi. Hy vọng rằng có ai đó giúp con mình. Sợ rằng nếu không làm đúng, họ sẽ đánh mất cơ hội vàng của con.
Không phải ai cũng cần lời khuyên, nhiều người chỉ cần được dẫn đường
Nguyễn Ngọc Phan từng quan sát rằng, ở những giai đoạn khủng hoảng liên quan đến con cái, cha mẹ không cần thêm áp lực “phải làm tốt”. Họ cần một người đủ bình tĩnh để giúp họ nhìn rõ vấn đề, từng bước một.
Điểm khác biệt của Nguyễn Hồng Ngọc không nằm ở việc bà biết nhiều hơn người khác. Nó nằm ở cách bà đứng cùng cha mẹ trong quá trình đó. Không đứng trên cao. Không đứng ngoài. Mà đứng ở vị trí của một người đã đi đủ lâu để hiểu rằng, sai lầm lớn nhất của cha mẹ là vội vàng trong nỗi sợ.
Khi nghề nghiệp trở thành một sứ mệnh dài hạn
Năm 2017, bà sáng lập và điều hành Công ty Tư vấn và Phát triển Tâm lý Giáo dục Ngọc Việt, với mục tiêu không chỉ tư vấn trực tiếp cho phụ huynh, mà còn đào tạo đội ngũ những nhà tư vấn tâm lý giáo dục có năng lực và đạo đức nghề nghiệp.
Ở đây, tầng đáy của câu chuyện không phải là doanh nghiệp, mà là một nhận thức rất rõ: nếu chỉ một mình bà làm, sẽ không bao giờ đủ. Muốn giúp được nhiều trẻ em hơn, phải xây được đội ngũ. Muốn cha mẹ không còn đơn độc, phải có những người đủ chuyên môn và đủ thấu cảm ở khắp nơi.
Một tầm nhìn xuất phát từ nỗi lo rất đời
Nguyễn Hồng Ngọc không nói về những khẩu hiệu lớn khi bắt đầu. Bà nói về một mong muốn rất cụ thể: mỗi đứa trẻ đều cần được hiểu đúng, và mỗi cha mẹ đều cần có nơi để hỏi khi họ không biết phải làm gì.
Từ đó, bà đặt ra một tầm nhìn dài hạn cho chính mình và đội ngũ: trong tương lai, trẻ em Việt Nam sẽ được tư vấn giáo dục và hướng nghiệp một cách chuyên nghiệp, và mỗi nhà trường sẽ có phòng tư vấn tâm lý và giáo dục chuyên biệt.
Những mục tiêu này nghe có vẻ lớn, nhưng gốc rễ của nó lại rất gần gũi: không để cha mẹ phải tự xoay xở trong bóng tối.
Tầng đáy của hành trình: khi câu hỏi còn quan trọng hơn câu trả lời
Bài viết này không nhằm kể về thành tích, giải thưởng hay số lượng học viên. Ở tầng đáy, điều quan trọng nhất là câu hỏi mà Nguyễn Hồng Ngọc đã đối diện từ rất sớm: làm thế nào để giúp cha mẹ không làm tổn thương con mình chỉ vì thiếu hiểu biết và quá nhiều nỗi sợ?
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người làm cha mẹ đang mang theo mỗi ngày, nhưng không phải ai cũng đủ can đảm để thừa nhận rằng mình đang cần giúp đỡ.
Một điểm dừng để người đọc soi lại chính mình
Nếu bạn đang là cha, là mẹ, và đã từng hoang mang trước hành vi, cảm xúc hoặc sự phát triển của con, rất có thể bạn sẽ thấy mình trong những dòng này. Không phải vì bạn làm chưa đủ, mà vì bạn đang đứng trước một vai trò đòi hỏi nhiều hơn những gì xã hội từng dạy.
Nguyễn Hồng Ngọc không xuất hiện trong câu chuyện này như một người giải quyết mọi vấn đề. Bà xuất hiện như một người đã dành cả cuộc đời để đứng ở điểm giao giữa nỗi lo của cha mẹ và nhu cầu thật sự của trẻ em.
Ở bài viết tiếp theo, câu chuyện này sẽ được đặt vào một bối cảnh rộng hơn: vì sao xã hội hiện đại khiến cha mẹ ngày càng đơn độc trong việc nuôi dạy con, và những sai lệch phổ biến khiến nhiều gia đình đi chệch hướng dù xuất phát từ tình yêu.
Còn ở đây, tầng đáy của hành trình chỉ cần dừng lại ở một điều: đôi khi, điều dũng cảm nhất của người lớn là thừa nhận rằng mình không biết, và sẵn sàng tìm một người đủ hiểu để hỏi.